GLASKUNST VAN CHAGALL
Marc Chagall (1887-1985) is rond zijn zeventigste jaar -mede op instigatie van Henri Matisse- begonnen met het vervaardigen van gebrandschilderde ramen, meestal voor monumentale gebouwen. Tot de hoogtepunten worden gerekend de twaalf gebrandschilderde ramen die hij vervaardigde in het atelier Simon te Reims in 1961 bestemd voor de synagoge (het stiltecentrum) van het nieuwe universiteitsziekenhuis even buiten Jeruzalem van de Stichting Hadassah, een Amerikaanse vrouwenvrijwilligers-organisatie die zich vanaf 1912 inzet voor het geven van onderwijs en medische zorg aan de bewoners van het oude Palestina. In dit ziekenhuis wordt momenteel de ernstig zieke premier Aron verpleegd. Het ziekenhuis is recentelijk genomineerd voor de Nobelprijs voor de Vrede, vanwege de geslaagde, steeds volgehouden mutli-culturele opzet.
Het Stiltecentrum vormde de afsluiting van de bouw van een compleet nieuwe universiteit met ziekenhuis.
De in een vierhoek geplaatste twaalf gebrandschilderde ramen vormen de bekroning van het gehele project.
Ter voorbereiding ontwierp Chagall voor elk raam eerst een schets (in zwart/wit) met de grove indeling van het raam en de figuren die als eerste daarbij in hem op kwamen. De tweede schets (eveneens in zwart/wit) bouwt hierop voort en probeert vooral de dieptewerking in de raamcompositie vast te leggen. De derde schets is in kleuren uitgevoerd, waarbij Chagall tracht iets van de religieuze emotie in de kleuren te verwerken. In de vierde schets kiest hij voor elk raam een grondkleur (letterlijk: een wit vel papier gaat hij vrijwel geheel van een en dezelfde basiskleur voorzien), waarna hij op Matisse-achtige wijze middels stukjes karton, lapjes stof, gekleurde papiertjes of toegevoegde kleuren deze basiskleur in hevigheid versterkt, verheldert. Dan volgt de vijfde, definitieve ontwerpschets, welke na voltooing op ware grootte van het raam wordt uitvergroot tot het model waarmee de glazenier Simon Marq en Chagall samen het werk in het glas kunnen voortzetten.
De expositie toont de twaalf Matisse-achtige voorontwerpen uit de vierde fase en de definitieve ontwerpen (de vijfde en laatste): in totaal 24 stuks. Deze ontwerpen zijn op ware grootte door Chagalls lithograaf Charles Sorlier tot originele kleurenlitho's verwerkt, een proces waarin Chagall zelf een steeds groter aandeel kreeg. De series verschenen in 1962 in een oplage van vijf duizend stuks, gevolgd door een uitvoering in een luxe editie van 270 stuks. Al spoedig verschenen allerlei illegale en valse uitgaven van deze uitzonderlijke, kleine kleurenlitho's, zodat de wereld overspoeld dreigt te worden met deze inferieure 'handel'. U kunt ervan verzekerd zijn dat de getoonde 24 deel uitmaken van de door Chagall geautoriseerde oplage van vijf duizend stuks.
Amsterdam, januari 2006
Pieter Zuidema
|
|
