Het bestuur van de Stichting Synagoge Borculo en de Chagall-Collectie WUYT te Amsterdam hebben in november 2009 het Chagall-Comité Borculo opgericht, bestaande uit de heer H.G.Goudbeek (voorzitter), mevrouw W.M.L.Uyterlinde (penningmeester), de heer H.G. Wannink (organisatie) en de heer P.H. Zuidema (secretaris), om een Chagall-verkoop-expositie in de kerstvakantie van 2009 mogelijk te maken.  Het doel van de expositie is enerzijds het realiseren van een van de doelstellingen van het Synagoge-Stichtingsbestuur met het gebouw: de synagoge tweemaal per jaar gebruiken als galerie-ruimte voor de expositie en verkoop van kunstwerken.  En anderzijds het bekendheid geven aan het grafische werk van Marc Chagall, met het aanbod om tentoongestelde werken aan te kopen.  

De afgevaardigden uit het Synagogebestuur zorgen voor de informatie naar de pers, naar hun achterban en naar plaatselijke en regionale instellingen. WUYT zorgt voor de aanmaak van een aantal A-3 Posters en voor 2500 uitnodigingskaarten op A-5 formaat,

waarvan ruim duizend via de Wuyt-mail over het hele land naar Chagall-belangstellenden zijn rondgezonden en vijfhonderd op speciale contactpunten zijn bezorgd.  De overige zijn plaatselijk verspreid en bij de toegang tot de expositie overhandigd.

35% van de opbrengst uit de verkopen is voor het bestrijden van de onkosten, het resterende positieve saldo wordt overgemaakt aan de penningmeester van het Synagogebestuur. De Collectie WUYT staat garant voor een eventueel tekort. 

Aan de uitgavenkant staan de volgende posten:   drukkosten € 654,50    vervoer&verzekering werken € 325,00    reis/verblijfkosten fam Zuidema € 580,00     kantoorkosten&div.  € 274,50      drankjes  € 82,00    honoraria  € 75,00. Totaal aan uitgaven: € 1.991,00.  Aan de inkomstenkant staan de volgende posten:  35% van verkopen  € 35,00  en toegangsbewijzen  € 26,00.  Totaal aan inkomsten:  € 61,00.  Resteert een nadelig saldo van € 1.930,00. Buiten de boeken van het Comité zijn gebleven de kaartopbrengst van het concert op 29 december en € 675 aan muziek, koffie en verekering tijdens de expositie, wat allemaal bekostigd is door het Synagoge-bestuur.

Met een minimum aan voorbereidingen is een kunstexpositie mogelijk geworden in de Synagoge. De plaatselijke en regionale bekendheid is minder goed gelukt, we hebben de doelgroep "Chagall-liefhebbers, die ook wat willen kopen" niet bereikt.  Door het onverwacht lage verkoopcijfer is de expositie niet uit de kosten gekomen.

Elk van de drie tentoonstellingswanden krijgt een 'eigen' serie grafische werken van  Marc Chagall:

De wand recht tegenover de ingangsdeur toonde met 11 werken de complete lithoserie  'Paris Fantastique'  uit 1954.

De linkerzijwand gaf in 36 werken de complete kleurenlithoserie van de studies van de Hadassah-ramen uit 1962.

Aan de rechterzijwand hingen alle 15 etsen van de etsenserie  'Le sept pechés capitaux' uit 1925/1926. 

De expositie was dagelijks voor het publiek vrij toegankelijk van 19 december 2009 t/m 3 januari 2010, m.u.v. 24, 25 en 31 december

's middags van 14.00 uur tot 17.00 uur.  Helaas was het door het barre weer niet mogelijk om op alle geplande uren open te zijn, waardoor sommige bezoekers voor een dichte deur kwamen te staan.  Al met al hebben zo'n 350 mensen de tentoonstelling gedurende de openstellingstijden bezocht.

Door het brengen van drie complete series uit Chagalls beste periode van etsen en van keurenlitho's was een prachtige expositie te zien met zeer gevarieerd werk van hoog niveau in een daarvoor uitstekend geschikte ruimte. De openstelling van twaalf dagen keer drie uren is -vooral ook gezien de korte tijdsspanne van twee en een halve week- aan de krappe kant: vier weken voor een expositie blijkt toch wel de minimale termijn voor een volwaardige expositie. Met name het barre winterse weer is debet aan het geringe aantal bezoekers.

De expositie is het laatste evenement in dit eerste jaar dat het synagogegebouw in gebruik is, reden om bij dit experimenteer- jaar stil te staan. Vervolgens vertelde Pieter Zuidema iets over de keuze van deze drie series met grafiek van Marc Chagall en het uitzonderlijke hiervan. Voldoende reden om daarna het glas te heffen.  Al met al een zeer vrolijk en entoesiast begin, ook door het weerzien van Chagall en Wuyt in Borculo.

Een voordracht van Pieter Zuidema over Chagalls bedoeling met de ramen, aan de hand van de wordingsgeschiedenis van het Hadassah-project en een nadere bestudering van de ontstaan van één der twaalf ramen.  De voordracht werd afgewisseld met diverse delen uit de cello-suites van Joh.Seb.Bach, vertolkt door dr. Maarten Boasson.  De avond werd afgerond met het voorlezen van  de installatierede van Marc Chagall in de Hadassah-synagoge in februari 1962.  Na afloop verzuchtte een van de vrijwilligers: "Dit is nou de bedoeling geweest van al ons werk om het gebouw te behouden: dat het voor zulke bijeenkomsten gebruikt wordt". 

Een voordracht over het 'fantastische' van de unieke kleurenlitho-serie die Chagall in 1954 uitgebracht heeft, waarin hij zijn band met Parijs tot uitdrukking brengt, ondanks de 'geest van de tijd' die toen de overhand had op het politieke en culturele leven in het Parijs uit die dagen.  Al duurde de voordracht maar drie kwartier, de aanwezigen hadden het gevoel even midden in het Parijs uit de jaren vijftig te staan; sommigen dachten er zelfs met een zekere weemoed aan terug.

Omringd door de grafische werken van Chagall speelde het "Il Concerto Barocco" (bestaande uit: Jonathan Talbott -barokviool-,  Nerbert Kunst -barokfagot-, Inja Botden -barokcello- en Stephen Taylor -orgel, clavecimbel-) werken van Biber, Rosenmuler, Teleman,  Bach, Händel en Boddeken. zie verder: www.ilconcertobarocco.nl.

Een terugblik voorafgegaan door een voordracht van Pieter Zuidema over de etsenreeks  bij 'de zeven hoofdzonden' van Marc Chagall uit de jaren 1925/1926.   Een afsluiting in kleine kring, omdat het synagogegebouw vrijwel onbereikbaar was geworden door het winterse weer met sneeuw en ijs, doch niettemin een feestelijke afronding.

Het gebouw bleek uitstekend geschikt voor zo'n expositie, vooral in samenspel met muziek en voordrachten.  De expositie en de activiteiten eromheen waren van hoog niveau en stelden de aanwezigen bepaald niet teleur.  Dat het bezoekersaantal zo laag scoorde komt niet alleen door een gebrek aan bekendheid van de expositie, doch vooral door het barre winterse weer, waardoor menige Chagall-belangstellende uit het land de tocht naar Borculo terecht niet aangedurfd heeft.  

c o n c l u s i e s

De samenwerking binnen het Chagall-Comité verliep uiterst hartelijk en gemoedelijk.  Voor het synagogebestuur is zo'n eerste gebruik van het gebouw als 'galerie' zeker leerzaam, al was het alleen al omdat een aantal voorbereidingen te provisorisch bleken en daardoor wat stuntelig verliepen. Misschien had een zwaarder accent kunnen liggen op de aankoopmogelijkheden van het werk wat er hing, doch het is beter om te stellen dat het publiek dat zich aangetrokken voelt tot de aankoop van een Chagall onvoldoende op de expositie is afgekomen.  Het barre winterse weer, met onverwacht veel sneeuw en gladde wegen, moet velen hebben weerhouden om de tentoonstelling in Borculo te bezoeken   Het synagogegebouw heeft in deze expositieperiode volledig aan zijn doel beantwoord.