WUYT-ART staat voor onze uiteenlopende activiteiten rond het grafisch werk van Marc Chagall. In de zestiger jaren begonnen Pieter Zuidema en Willemien Uyterlinde met het verzamelen van litho's en etsen. Hun kinderen kregen een allengs groter aandeel in de opbouw van de collectie, die momenteel enkele duizenden stuks grafiek van Chagall omvat.
Sinds een paar jaren is WUYT-ART gehuisvest in een historisch pandje aan de stille kant van het grachtje dat wel 'de rode loper van het Rijksmuseum' wordt genoemd en deel uitmaakt van het SPIEGELKWARTIER. Als je vanaf het Rijksmuseum de binnenstad in wandelt, loop je aan de oneven zijde van de SPIEGELGRACHT, waar veel toeristen, dagjesmensen en kunstkopers langskomen.Tussen de iepen aan de overkant van de gracht dommelen wat huisjes zij aan zij. Qua sfeer doet deze stille zijde denken aan de plek van het beroemde Musee Nationale Biblique van Marc Chagall in de levendige havenstad Nice aan de Middellandse Zee: een oase van rust in tuinen vol bomen.
Het pas gerestaureerde pandje op nummer 32 van de Spiegelgracht heeft beneden een galerieruimte waar hooguit dertig werken tentoongesteld kunnen worden. In de laden liggen evenwel 250 verschillende litho's en 100 etsen voorhanden, teveel om nog een keus uit te kunnen maken, maar ideaal voor wie weet naar welk werk hij op zoek is. Wie iets koopt kan het werk, al dan niet ingelijst, direct meenemen. Het bijbehorende Certificaat van Echtheid wordt na de koop gereedgemaakt en over de post verstuurd.
Aanvankelijk kende de galerie vaste openingstijden. Gezien het groeiend aantal tijdelijke exposities van WUYT-ART elders in het land, is deze regelmaat niet langer mogelijk. Bel voor een bezoek van te voren op om zeker te weten dat je niet voor een dichte galeriedeur komt te staan: 020 624 38 92.
Twee keer per jaar in het voorjaar en in het najaar trekken we met een groep van ten hoogste 25 mensen in een vijfdaagse bustocht langs de glas-in-lood-ramen van Chagall in de kathedralen van Reims, Metz, Sarrebourg en Mainz. Deze educatieve reizen worden georganiseerd door het Instituut voor Internationale Excursies te Bergen, tel. 072 581 26 00; e-mail info@ivie.nl; website www.ivie.nl. Steeds weer blijken de reizen maanden tevoren volgeboekt te zijn. Wie graag mee wil, zal dus lang van tevoren moeten reserveren.
In de loop der jaren hebben we een vorm gevonden voor het houden van tijdelijke exposities van het grafisch werk van Chagall. In 2001 werden er tien tentoonstellingen door het hele land verspreid gehouden. We exposeren vooral in ruimtes die voor iedereen vrij toegankelijk zijn, zoals historische kerken. Het initiatief gaat uit van mensen ter plaatse die activiteiten rondom Chagall ontplooien. Zij bepalen de keuze van het werk dat tentoongesteld wordt, zorgen voor de organisatie en regelen zaken zoals het toezicht.
WUYT-ART probeert waar mogelijk deel te nemen aan activiteiten waar het werk van Marc Chagall een bijdrage aan kan leveren. Voorbeelden zijn:
Š een veiling ten bate van een sjoel;
Š een avond waar over Chagall verteld wordt aan de hand van echt, origineel werk en bijvoorbeeld ook aandacht aan zijn gedichten wordt geschonken;
Š een cursusreeks om beter naar het werk van Chagall te kijken en er zo meer van te kunnen genieten;
Š een bijeenkomst waarop een Nederlandse Bijbelvertaling met kleurenfotokopieën van Chagalls werken wordt gepresenteerd;
Š een weekend waarin op een Joods feest aandacht wordt geschonken aan Chagalls werk.
OVER MARC CHAGALL - ZIJN LEVEN
Mark Zakharovich Shagal werd geboren in het stadje Vitebsk aan de rivier de Dwina in Wit-Rusland op 07-07-1887. Die drie zevens spraken tot Chagalls verbeelding. Hij groeide op in een zeer vroom Joods milieu als oudste van een groot gezin dat geen cent te makken had. Vader sjouwde met vismanden van de kade naar de vishandel. Moeder probeerde wat bij te verdienen met een kruidenierswinkeltje in de voorkamer van het huis. De geborgenheid (dat is: de liefde, de warmte, de vreugde van het feestvieren) die hij in zijn jeugd ervoer, zal zijn hele bestaan schragen en is steeds in zijn werk terug te vinden.
Vitebsk was evenwel een stadje waar Chagall zich alleen maar kon vervelen. Ook Rusland kon hem niet genoeg bieden. Hij trok in 1910 naar Parijs en werkte daar als een bezetene. In 1914 keerde hij terug naar Vitebsk, waar hij met zijn jeugdvriendin Bella trouwde. Na de Eerste Wereldoorlog en enkele jaren communisme wist Chagall zeker dat hij dit deel van Europa voorgoed zou verlaten. Samen met vrouw en dochtertje trok hij via Berlijn opnieuw naar Parijs. Frankrijk werd zijn tweede vaderland, dat hij alleen verliet toen hij in de Tweede Wereldoorlog naar Amerika moest uitwijken. Hier overleed zijn vrouw plotseling in 1944. Na de oorlog keerde hij terug naar Frankrijk. Hier huwde hij Vava, die een even inspirerende vrouw voor hem zou zijn. De Franse staat bouwde in Nice het 'Musee Nationale Biblique', dat geheel gewijd is aan Chagall. Niet ver hier vandaan stierf hij in zijn woonplaats Saint-Paul-de Vence in 1985.
OVER MARC CHAGALL -- ZIJN GRAFISCH WERK
Chagall heeft zo'n tweeduizend grafische werken op zijn naam staan. Ruim elfhonderd litho's en zeshonderd etsen, met daarnaast nog houtsneden, linoleumsneden, en ook minder bekende technieken als pochoirs. De mogelijkheden van de diverse grafische technieken inspireerden Chagall in hoge mate, maar ook de reproduceerbaarheid van deze kunstuitingen sprak hem erg aan.
ETSEN
Voor zijn autobiografische roman 'Ma vie' maakte hij 26 etsen in 1922, zijn eerste grafische arbeid. Tot het laatst toe bleef hij etsen, en vrijwel steeds voor boeken, in afgeronde reeksen, zoals een dichter zijn gedichten in dichtbundels vrijgeeft. Een van de hoogtepunten in zijn etsenseries vormt de bundel met dertig aquatint-etsen bij de 'Psaumes de David' (1979).
LITHO'S
Mede door gebrek aan ruimte in Berlijn om te schilderen verschenen in 1922/23 zijn eerste (zwart-wit-)litho's. Het zou lange tijd duren eer Chagall het aandurfde om met kleurenlitho's te komen. Terug in Frankrijk na de Tweede Wereldoorlog bleef hij, ondanks aansporingen van velen, aanhikken tegen de te begrensde mogelijkheden. Pas in 1954 kreeg hij het gevoel dat de lithostenen hem als talismannen uitdaagden, en dat hij ze in zijn macht had. Daarna brak een ongekende stroom van nieuwe kleurenlitho's los.
Hoge oplagen maakten het mogelijk dat zijn kunst niet voorbehouden bleef aan een elite, maar voor velen toegankelijk was, zodat hij er een boodschap mee kon uitdragen. Het overweldigende succes van zijn reeks Parijse kleurenlitho's uit 1954 bracht hem ertoe kleurenlitho's bij oudtestamentische verhalen te maken: in 1956 'La Bible' en in 1960 'Dessins pour La Bible'.
OVERIG WERK
De mooiste kleurenhoutsneden maakte Chagall bij de enige dichtbundel van zijn hand, 'POEMES' (1968). Alleen al voor deze uitgave had hij 140 blokken nodig. De WUYT-COLLECTIE beschikt over de complete drukgang van zo'n kleurenhoutsnede, gemaakt met zes houtblokken. De serie biedt een goede mogelijkheid om achter Chagalls werkwijze te komen.
OVER MARC CHAGALL --- MET CHARLES SORLIER
Als Chagall bij zijn terugkeer uit Amerika na de Tweede Wereldoorlog in Parijs aankomt, treft hij bij de fameuze Parijse drukker Mourlot een jongeman aan die van alles met de lithografische techniek weet te bewerkstelligen: Charles Sorlier.
Het is Sorlier die Chagall blijft aansporen om met kleurenlitho's te komen. Sorlier wordt alras het hoofd van de lithografische afdeling van de Mourlot-drukkerij. Kunstenaars als Miro, Leger, Picasso en Matisse brengen hun lithostenen hierheen om ze te laten afdrukken. Sorlier zal voor velen van hen een betrouwbare 'cataloque raisonnee' samenstellen. Hij zal soms hun kunstwerken op lithosteen overbrengen, iets waarin hij een meester blijkt te zijn. Tot zijn dood toe zal Chagall met hem bevriend blijven en nauw samenwerken. Chagall is vaak zó tevreden over Sorliers arbeid dat hij er rustig zijn eigen handtekening onder plaatst (zoals bij de poster-grote kleurenlitho's van de twaalf glas-in-lood-ramen voor de synagoge in het Hadassah-universiteitsziekenhuis in Jeruzalem). Vanwege de nauwe vervlechting heeft de WUYT-COLLECTIE ook veel van het lithografische werk van deze tandem bijeengebracht.