PAPER OF THE MONTH

Wat bewoog Marc Chagall - Een introductie  (deel een)

 

Marc Chagall stamt uit een vroom-Joods milieu in de negentiende eeuwse Russische vazalstaat Belarus (Wit-Rusland). Tot het moment dat hij zich als kunstschilder bekwaamt in St.Petersburg, woont hij in Vitebsk, een stad met zestigduizend inwoners, grofweg tienduizend Russisch-Orthodoxe Christenen, tienduizend Rooms-Katholieke Christenen en veertigduizend Chassidische Joden. Begonnen met tekenen, aquarelleren en schilderen groeit hij uit tot een van meest veelzijdige kunstenaars die de Europese cultuur heeft voortgebracht.  

 

Na zijn dertigste laat hij zijn vaderland voorgoed achter zich, vestigt zich in Parijs en vraagt het Frans staatsburgerschap aan.  In zijn Parijse studiejaren heeft hij daar het licht van de vrijheid ervaren en de geborgenheid gemist van zijn oude milieu.  Voor de liefde tussen mensen als het onontbeerlijke cement voor elke samenleving,  ziet hij als oorsprong de liefde die er tussen twee mensen op kan bloeien. Dat thema zal hem sterk bezig houden in zijn drie beroemde etsenreeksen gemaakt in opdracht van Vollard: bij Gogols boek over de Dode Zielen, bij de gedichten van de Fabels van La Fontaine en bij de verhalen uit het Bijbelse Boek.

Vrijwel onafgebroken geplaagd door gevechten en oorlogen om hem heen, besluit hij na de 2e WO zijn kunstenaarschap in te zetten om de vrede te bevorderen.  Een roepingsbesef dat gedurende zijn ballingschapsjaren in de VS opkomt door het gemak waarmee kunstenaars aldaar heenstappen over al het oorlogsgeweld. Chagall zal zijn laatste dertig jaren gebruiken om zijn artistieke gaven in te zetten voor het bereiken van de wereldvrede.  Hij doet dat in een poging om greep te krijgen op het gemeenschappelijke waarop het Shalom, Pacem, Vrede, Salem, Peace rust.  Vorm geven aan die beelden die in alle mensen en volkeren van diverse geloven en landen in de Westerse wereld opgeslagen liggen.  Veel kunstbroeders nemen het hem kwalijk dat hij zo 'de kunst' gebruikte.  Hij overlijdt op 97-jarige leeftijd in zijn woonplaats St.Paul-de Vence in Zuid-Frankrijk in het besef dat hij niet voor niets geleefd heeft.   

 

Uit het bovenstaande zijn grofweg Chagalls drie levensfasen te destilleren.  Deze indeling naar Chagalls beweegredenen speelt zo'n voorname rol in het omgaan met Chagalls werk, dat het hieronder wat uitgediept wordt. 

Chagalls eerste levensfase

De eerste (ruim dertig) jaren is Chagall de jonge, zelfbewuste idealist, die opgroeit in een wereld waaraan hij zijn bijdrage wil leveren. Met ijzeren hand dwingt hij zichzelf om een groot kunstenaar te worden (zie zijn zelfportret ‘met de zeven vingers’ in het Stedelijk Museum te Amsterdam). Dat idealisme krijgt zijn plek wanneer hij de bevrijding van de Russische revolutie ervaart. Voor het eerst ziet hij dat de mensen in Rusland het 'slavenjuk' af kunnen leggen om -door Lenin aangezet- zich vrije burgers te voelen, zoals de Parijzenaars. Hij zet zich volledig in voor de idealen van de Russische Revolutie en zal na enkele jaren ontgoocheld door de wrede werkelijkheid dit land de rug toekeren. 

Chagalls tweede levensfase 

Hij keert terug naar Parijs en zal zich de tweede dertig jaren -los van elk idealisme- een goed leven als gevestigd kunstenaar permitteren, waarin het thema van de vrijheid (graag in circusbeelden gebracht) en de liefde (graag in vrijende paartjes vorm gegeven) terugkeren. Thema’s die overschaduwd worden door het opkomend nazisme en gevechten tussen volkeren en religies. Het kruisbeeld pakt hij hiertoe op om het lijden dat mensen elkaar aandoen te verbeelden. Tegen zijn zin in, maar noodgedwongen moet hij Europa in 1941 overhaast verlaten om het vege lijf te redden. 

Chagalls derde levensfase

De Amerikaanse samenleving van frigidaires en sleeën van auto's mist de diepgang van de Europese cultuur en de zwaarte waarmee een eeuwenoude geschiedenis haar stempel drukt op de samenleving. Dan groeit het missionaire besef in hem:

moet hij blijven schilderen om er de brandkasten van rijke mensen mee te vullen?  Meer en meer voelt hij zich geroepen om vanuit zijn leven te midden van oorlogsgeweld, godsdiensttwisten, racistische pogroms en volkerenmoord,  zich in te zetten voor de wereldvrede. Niet langer als jeugdige idealist, maar gelouterd en zich bewust van eigen feilbaarheid.  Zelf heeft hij deze levensperioden wel vergeleken met de drie levensfasen van die Bijbelse Mozes uit de Pentateuch,  de Mozes naar wie hij vernoemd is.  Pas in de laatste dertig jaren krijgt Mozes een prominente rol in zijn werken....tot vervelens toe uitgekauwd in de lithoserie van Mozes, die hij op zijn tachtigste jaar in het Engels liet verschijnen. Hij identificeerde zich meer en meer met die Bijbelse Mozes. En hij kreeg steeds sterker het gevoel dat de drie opeenvolgende levensfasen van de Mozes uit de Thorah inherent zijn aan elk compleet mensenleven.  

 

-wordt vervolgd-

 

Amsterdam, augustus 2013

Pieter Zuidema  

0 Berichten

OFFER OF THE MONTH

 

We offer our customers a monthly special: a graphic art work of Chagall for 50% of the regular price. Our stock varies, so our policy is “First come, first served”.  To use this offer please contact info@chagall.nl

April 2019

 

In April 2019 we offer 2 of the 24 different lithographs of your choice of the Jerusalem Window-studies at half the price. The average price is normally about € 85,= each. This offer is including the two registered Certificates of Authenticity on date with your name and mailing address.


0 Berichten

De klokken van Chagall - Na zestig jaren 2017 | 2018

Chagall Research Centre Wuyt presenteert op woensdag 8 februari 2017, in Museum Meermanno te Den Haag, het boek ‘De klokken van Chagall – na zestig jaren’. Er verschijnt ook een luxe uitgave (oplage 40 stuks) met daarin een origineel Kwadraatblad uit 1956 dat een litho van Marc Chagall (1887 – 1985) bevat. De boekpresentatie is tevens het startschot voor de gelijknamige reizende expositie.

 

Al Chagall's litho’s van na zijn terugkeer aan het einde van WOII uit de Verenigde Staten zijn gedrukt in Parijs. Hierop bestaat één uitzondering: litho M.112 uit 1956, gedrukt bij steendrukkerij de Jong & Co in Hilversum en verschenen in het kwadraatblad “De klokken van Chagall” van de hand van Bernard Majorick (pseudoniem van J.J. Beljon). De uitgave van de kwadraatbladen is een initiatief van Pieter Brattinga. 

 

De reeks kwadraatbladen (1955 – 1974) is tot op de dag van vandaag zeer geliefd en er is nog veel bewondering voor de uitmuntende techniek en originele onderwerpen van de Kwadraatbladen. Met het zevende Kwadraatblad ‘De klokken van Chagall’ worden in 1957 de bladen definitief op de kaart gezet. Elk Kwadraatblad kent zijn eigen ontstaansgeschiedenis. Het verhaal rond “De Klokken van Chagall” is illustratief voor het idealisme en het enthousiasme van Brattinga en zijn medewerkers.

 

Het nieuwe boek “De klokken van Chagall - na zestig jaren” bestaat uit het oorspronkelijke essay “De klokken van Chagall” van Joop Beljon (1922 –2002). Ook bevat het boek een artikel van Annette Brattinga over de reis van Brattinga, Beljon en Van der Elsken naar Chagall in Frankrijk in 1956. Het Research Centre verzorgt artikelen over de Kwadraatbladen in het algemeen en over een “Terugblik na zestig jaren” over het gebruik van de klok (en het begrip ‘tijd’) in het werk van Chagall.

 

Reizende expositie

Na de boekpresentatie in Museum Meermanno op 8 februari 2017 wordt de reeks exposities op 1 maart geopend in Museum Elburg. Er wordt voornamelijk grafisch werk van Chagall en materiaal over de Kwadraatbladen getoond. Hierna is de tentoonstelling te zien op de volgende locaties:

 

Expositieplekken 

Elburg              1 maart -   8 april 2017                           Museum Elburg 

Zaandam        12 april -21 mei 2017                                Westzijderkerk Zaandam

Enschede       23 mei -2 juli 2017                                    Synagoge van Enschede                           

Sint Laurens   4 juli - 6 augustus 2017                         Boerderijgalerie 'De osseberg'

Doesburg        8 augustus - 10 september 2017         Grote of Martinikerk 

Bennekom      12 september - 15 oktober 2017          De Maria Virgo Reginakerk 

Veenklooster 17 oktober - 28 oktober 2017              Galerie De Kuiperij

Joure                21 november - 31 december 2017        Museum Joure

Oegstgeest    4 februari - 4 maart 2018                     Regenboogkerk

Maastricht       6 maart - 8 april 2018                           Galerie Karavanserai

Zuidlaren      15 april - 13 mei 2018                                Synagoge Zuidlaren

Amsterdam    15 mei - 18 juni 2018                               Afsluiting

 

 

Aanvullende informatie is verkrijgbaar bij het Chagall Research Centre Wuyt

info@chagall.nl | +31 (0)20 73 72 739 of +31 (0)20 62 43 892



Chagall Galerie Wuyt

Erik de Wolf BSc - Gallery-owner   

Spiegelgracht 32

1017 JS Amsterdam

+31(0)642 694 446   

galerie@chagall.nl

 

Chagall Research Centre Wuyt

drs Pieter Zuidema M.A. - CRC-director   

Lange Leidsedwarsstraat 143 (bg) 

1017 NK  Amsterdam

+31 (0)20 73 72 739  

+31 (0)624 105 863 

info@chagall.nl